Treni che passano

Alessandro Rech, Io e te

Aksinia Mihailova

Aksinia Mihailova fa parte di quel gruppo ristretto di autori che non hanno alcun bisogno di cercare formule ad effetto, costruzioni, linguaggi particolari, perché la sua poesia possiede la forza della verità non esibita e dunque ancora più spoglia e viva. Verrebbe da dire spietata, se però a questo termine non si associa alcuna connotazione negativa: la capacità tecnica di Aksinia Mihailova è indubbiamente notevolissima e testimonia di una scrittura matura e consapevole (anche nel ritratto parziale di una traduzione), ma essa si accompagna al coraggio dell’autrice nella lettura dei nodi fondamentali che regolano, danno vita o accompagnano al termine i rapporti fra le persone, uomini e donne, genitori e figli, fratelli. Prende forma così una poesia sempre composta ma pulsante e sofferta, davanti alla quale è impossibile restare indifferenti: è una lettura dopo la quale “niente / a parte il nostro sangue / rimane ancora uguale.” (ft)

Aksinia Mihailova, poeta e traduttrice, è nata nel 1963 a Rakevo, nel Nord-Ovest della Bulgaria. Nel 1990, con altri poeti bulgari e greci, ha preso parte alla fondazione della prima rivista letteraria privata in Bulgaria, Ah, Maria, di cui fa parte ancora oggi. Nel 1992 è stata tra i fondatori del movimento Cap à l’Est, che riunisce poeti dell’Europa centrale ed orientale, sotto la direzione del “Théâtre Molière – Maison de la poésie” di Parigi.
Ha pubblicato 5 volumi di poesie: Le erbe del sonno (1994), La luna in un vagone vuoto (2004), Tre stagioni (2005), La parte più bassa del cielo (2008) e Sbottonare i corpi (2011).
Vive e lavora a Sofia.

(Traduzioni di Cosetta Casadei. Le ultime due poesie sono state tradotte dall’inglese da Francesco Tomada assieme all’autrice.)

 

Testi

 

Маслени бои

В картините, които рисуваше преди
да ме срещнеш,
и в другите, които окачвахме
заедно
по стените на единствената ни стая,
жълти слънца над глухарчетата,
солена роса по плажа в меките есени
неподсказващи с нищо
за току-що излюпените птици
на твоето мъжко униние
до онази декемврийска нощ,
когато къщата отесня
за трима ни
и трябваше
да преподредим мебелите в хола,
да избършем прахта от стелажите,
преди да загнездим вътре
книгите на живи и мъртви
и нескончаемите си разговори с тях;
после бебето се разплака
и дълго го люлях в скута си,
а когото ме погледна
я видях в ръката ти –
картината с черната жена
върху черния плаж
и над нея
първото черно слънце.

 

Gli oli

Nei quadri che tu dipingevi
prima di incontrarmi,
negli altri che appendevamo
insieme
sui muri della nostra unica stanza:
dei soli giovani sopra i piscialetto
degli autunni dolci con gocce fresche sulla spiaggia,

non presagiscono niente
degli uccelli che sono sbocciati
dalla tua malinconia

fino a quella notte di dicembre
quando la casa è divenuta troppo stretta
per noi tre
fu necessario
riassettare i mobili
asciugare la polvere dagli scaffali
prima di installarvi i nidi
i libri dei vivi e dei morti
e le nostre interminabili discussioni con loro;
poi il bebè si è messo a piangere
io l’ho a lungo cullato sulle mie ginocchia
e quando tu mi hai guardata
io l’ho visto nella tua mano-
il quadro con la donna nera
sulla spiaggia nera
e su essa
il primo sole nero
della tua malinconia mascolina.

 

*

 

Думите ти

уж са същите
като в началото
а подрънкват на вятъра
бобени шушулки
в края на август
и не говорят вече
ни на разума ни на сърцето

ще подържа няколко зрънца
под езика си
после ще ги заровя в саксията
на балкона
и докато слушам
как кълновете разговарят с пръстта
ще се уча да сричам света
с други някакви сетива

 

Le tue parole

Si direbbe che sono le stesse
dell’inizio
ma esse stormiscono al vento
come baccelli di fagioli
alla fine del mese d’agosto
e non parlano più
né allo spirito né al cuore
io tratterrò alcuni semi
sotto la lingua
poi li seminerò
nel vaso del balcone
e mentre ascolterò
i germogli parlare con la terra
imparerò a compitare il mondo
attraverso sensi ben diversi.

 

*

 

Заедно

Отдавна не е валяло
ни молитвите нито мълчанието
помагат
стеснява се коритото на реката
множат се бродовете
и тинята между тях
две риби
заседнали в плитчините сме
хрилете ни ноемврийска шума
взрени безмълвно
една в друга
увеличаваме влагата с диханието си
за да оживеем
до утре
до вдругиден
ако дотогава не завали
по сребърната лента
на обърнатия корем
ще ме познаеш.

 

Insieme

Non è piovuto da lungo tempo
né le preghiere né il silenzio
aiutano
il letto del fiume si restringe
i guadi si moltiplicano
e tra loro il fango
noi siamo due pesci
insabbiati in acque basse
le nostre branchie sono foglie di novembre
ci guardiamo fissamente
silenziosamente
aumentando coi nostri soffi
l’umidità dell’aria
per sopravvivere
fino a domani
fino a dopodomani
e se non incomincia a piovere
è dal nastro argentato
del mio ventre
che tu mi riconoscerai.

 

*

 

Изобилие от плодове в нозете,
тежки гроздове, дюли, нарове,
стипчиви мъниста между устните ти,
никога не познах техния вкус,
гладна дупка в корема ми,
там свири изпосталелият вятър
и тънката връвчица на недоверието
умъртвява думите,
вдени по-здрав конец в иглата
да зашием всички пукнатини
в теб и мен, в пространството,
уединението клечи на стоманеното й връхче,
единият ръкав в скута ти, другият
в скута ми, по-бързо,
по-бързо, една клечка кибрит не е достатъчна
за мрака, който ще ни погълне.

 

Un’abbondanza di frutti ai nostri piedi,
pesanti grappoli d’uva, cotogne, melagrane,
piccole perle acri fra le tue labbra,
non ho mai conosciuto il loro gusto,
un buco affamato nel mio ventre
là fischia il vento smagrito
e il filo sottile della diffidenza
uccide le parole,
infila un filo più solido nell’ago
perché possiamo rammendare
tutte le fessure
in te e in me, nello spazio,
la solitudine s’è accovacciata sulla punta d’acciaio,
una delle maniche nel tuo grembo,
l’altra nel mio, più presto,
più presto, un fiammifero non è sufficiente
per le tenebre che ci inghiottiranno.

 

*

 

Нощта се изплъзва
между притиснатите ни кореми
и изпохапаните й пръсти извикват в съня ти
стенанията на друга жена,
трета есен окапват плодовете на смокинята,
какво от това, че я гледахме заедно
и обиквахме заедно,
три години семенцата полепват по голите ни тела,
вече няма никакво значение
дали ще ти кажа или ще премълча:
“който обича, не наранява”
един от нас ще угаси
любовната свещ и моето тяло
няма да ти принадлежи.

 

La notte scivola fra i nostri ventri incollati
e le sue dita morse evocano nel tuo sonno
i gemiti di un’altra donna.
E’ il terzo autunno che cadono
i frutti del fico,
che abbiamo piantato assieme,
che abbiamo amato assieme,
sono tre anni
che i granelli s’appiccicano ai nostri corpi nudi,
non avrebbe alcuna importanza
se ti dicessi o passassi sotto silenzio:
“chi ama non ferisce mai”
Uno di noi spegnerà la candela d’amore
e il mio corpo non ti apparterrà più.

 

*

 

Понеже очакването много често
е по-ранимо от самата среща,
а вестите идват прекалено късно,
намъквам дрехите от вчера,
пъхвам отхвърлените желания
и една ябълка в джоба,
заровен в сънищата
няма да разпознаеш устните ми,
мирише на прегоряло мляко и кифлички,
улиците на този град са достатъчно дълги,
за да погълнат нечии стъпки ,
многобройни мостовете му за случайна среща,
защото нито хлябът,
нито целувките стигаха,
за да заситят бялата птица между нас,
и все по-трудно ставаше да приемем,
че сме се докоснали завинаги.

 

Poiché l’attesa è molto spesso
più fragile dell’incontro
e le notizie giungono troppo tardi,
io metto gli abiti di ieri,
caccio i desideri respinti
e una mela in tasca,
perduto nei sogni
tu non riconoscerai le mie labbra,
sanno di latte brulé e di brioches,
le strade di questa città sono troppo lunghe
per divorare i tuoi passi,
numerosi i suoi ponti per un incontro a caso,
poiché né il pane, né i baci erano sufficienti
per saziare l’uccello bianco in noi
e diveniva sempre più difficile accettare
che si era colpiti per sempre.

 

*

 

Плахите стъпки, изпомачканите чаршафи
и кучетата на безсънието
цяла нощ дращят по външната врата,
смалява се, изтъняват костите, изсъхва
непожелаваното тяло,
камък в утробата, в гърлото, камък
върху езика,
изпълзяват голи охлюви изпод камъните
и по лигавите им следи се прокрадва самотата,
опипом като слепец се движиш напред-назад,
назад-напред от единия до другия край
на пресъхналото желание,
по влажните коридори на къщата
избуява зеленикав мухъл
като очите й, като плача, чия е къщата
и кой е този град, и кой ще те утеши
в увисналия на парапета следобед,
жената ли
с напуканите устни, с пресъхналия език
и разранено зърно на лявата гръд
или желанието да я приласкаеш
и да възвърнеш свободата си.

 

Passi timorosi, panni sgualciti
e i cani dell’insonnia
grattano tutta la notte sulla porta d’ingresso,
diviene piccolo, si secca il corpo non desiderato,
le ossa si assottigliano,
una pietra nelle viscere,
nella gola, sulla lingua,
delle lumache escono da sotto le pietre
e sulle loro tracce vischiose si insinua la solitudine
come un cieco cammini a tentoni
avanti, indietro,
dall’uno all’altro capo del desiderio inaridito;
nei corridoi umidi della casa
spicca della muffa verdastra,
come i suoi occhi, come le lacrime,
di chi è questa casa
e qual è questa città, e chi
ti consolerà questo pomeriggio
appeso al parapetto,
forse la donna
dalle labbra screpolate, dalla lingua secca
e dal capezzolo ferito del seno sinistro
oppure il desiderio di vezzeggiarla
e di rendere la tua libertà.

 

*

 

Разминаващи се влакове

        (на брат ми)

Всичко си е същото
малко след средата на живота –
купуваме ябълки
от пазарчето до гарата,
килограм царевица за посев на тате,
три корена петунии за мама.
Петнадесет минути побират
няколкото споделени съботи
на различни перони.
И докато разбъркваме мълчанието
на дъното на пластмасовите чашки с кафе,
цветовете на петуниите порастват
колкото селски камбани
и заехтяват протяжно над покривите,
два пъти за мама, три пъти за тате,
царевицата избуява до небето,
а там една уморена лодка
се мъчи да разкъса
синджира от облаци.

Когато ме прегръщаш
на раздяла,
в прецъфтяващото синьо
на очите ти просричвам,
че вече нищо,
освен кръвта ни,
не е същото.

 

Treni che passano

        (a mio fratello)

Tutto rimane ancora uguale
ora che la metà delle nostre vite è appena passata –
compriamo delle mele
al mercato vicino alla stazione dei treni,
un chilo di semi di grano perché nostro padre li semini,
tre germogli di petunia per nostra madre.
Un abbraccio di quindici minuti
qualche sabato passato insieme
su banchine diverse.
E mentre noi mescoliamo il nostro silenzio
sul fondo delle tazze di plastica del caffè,
le petunie fioriscono
grandi come le campane della chiesa del paese,
due volte per la mamma, tre per il papà,
i pennacchi del frumento si innalzano nel cielo,
dove una barca stanca
si sforza di far lacrimare
la catena delle nubi.

Quando mi abbracci
prima di salutarmi
nell’azzurro che svanisce
dei tuoi occhi io posso quasi leggere
che niente
a parte il nostro sangue
rimane ancora uguale.

 

*

 

Частни уроци през май

Опитвам се да те науча на кирилицата на миризмите:
че мушкатото на отсрещния балкон
е повече от цвете,
че липата през юни
е повече от дърво,
но не напредваме достатъчно бързо.
Палецът ти следва сянката на свещта,
която ветрецът полюшва върху отворената страница,
очертавайки подвижни граници
между теб и мен,
сякаш да те защити,
сякаш ти си онова момченце,
загубило някога акварелните си бои
на връщане от училище,
което продължава да рисува
изгубеното небе на детството си и хълмовете
с един и същи цвят.

 

Lezioni private in maggio

Cerco di insegnarti l’alfabeto cirillico dei profumi:
che il geranio sul balcone oltre la strada
è più che un semplice geranio,
che il tiglio in giugno
è più di un semplice albero,
ma non progrediamo abbastanza velocemente.
Il tuo pollice segue l’ombra della candela
che il vento fa tremare sulla pagina aperta,
come se tracciasse confini in movimento
tra te e me,
come se ti proteggesse,
come se tu fossi quel ragazzo
che molto tempo fa perdette i suoi acquerelli
sulla strada da scuola a casa,
e che ancora adesso dipinge
il cielo perduto della sua infanzia e le colline
dello stesso colore.

 

***

5 pensieri su “Treni che passano”

  1. una scrittura poetica dal taglio essenziale, con improvvisi urti perturbanti, che sa raccordare i movimenti del reale, della quotidianità accostata anche a immagini dalla natura, a quelli interiori, in una visione di consapevolezza amara che mi capita di vedere-assaporare nei -pochi- purtroppo, autori/autrici dell’est viventi, tradotti in italiano.
    mi piacerebbe sapere se la traduzione (di entrambi i traduttori), che a me pare bella e molto efficace, è avvenuta per Cosetta Casadei, come per Francesco Tomada, attraverso una traduzione di servizio e se questo tipo di traduzione mediata è accettata in generale dagli autori dei paesi dell’est.( lo chiedo perché mi è stato chiesto di “versare in italiano poetico” i testi di un autore rumeno, che vorrebbe essere tradotto da un autore di poesia, pur ignaro della lingua di partenza, attraverso una traduzione letterale di servizio.
    grazie, eventualmente mi si può rispondere in privato- Fancesco tu dovresti avere la mia e-mail-).
    grazie del post, un carissimo saluto,
    annamaria

Lascia un commento

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione / Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione / Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione / Modifica )

Google+ photo

Stai commentando usando il tuo account Google+. Chiudi sessione / Modifica )

Connessione a %s...